You are browsing the archive for Rio+20.


Rio+20 is een wereldtentoonstelling

June 2, 2012 in Dutch reflections

 

Ja, ik ga naar Rio. Ik ga naar Rio om de toekomst te zien. Want Rio+20 is geen conferentie. Het is een wereldtentoonstelling. Wie Rio+20 zegt, denkt toekomst. Alleen speelt de vergadering van wereldleiders zich af in de structuren van het verleden. Dit maakt het bijna onmogelijk om tot daadkrachtige besluiten te komen.

 Ik wil u een voorstel doen. Laten wij dat beeld afschudden van Rio als een tot mislukken gedoemde internationale topconferentie. Zie Rio als een wereldtentoonstelling. In Rio zullen zo’n 200 landen en wel 120 wereldleiders vergaderen – maar er komen naar verwachting ook  zo’n 50.000 mensen bijeen. Zij vertegenwoordigen tal van organisaties, bedrijven en verenigingen. En zij zullen in alle ‘side events’ inzicht bieden in de wereld van morgen. De mogelijke werelden van morgen.

‘Wie om zich heen kijkt, ziet dat alles gekleurd is’, dichtte K. Schippers al eens. Welke kleur heeft onze toekomst? De wetenschap is helder: we moeten weg uit de grijze wereld van fossiele brandstoffen. We verspillen wereldwijd tussen de 30 en 40 procent van ons voedsel. We leggen steden aan op onze akkers. We pompen meer water op dan er duurzaam voorradig is. We kweken gewassen voor een volle tank maar tegelijkertijd zit een miljard mensen met een lege buik.

Het is een makkelijke voorspelling dat de wereld van 2040 veel meer dan nu getekend zal zijn door strijd en conflict over natuurlijke hulpbronnen. Iedereen die in 2040 nog leeft zal de consequenties gaan voelen, maar zeker ook de armste mensen op deze aarde.

Misschien klinkt het u bijna ongelooflijk in de oren: maar in onze PBL-studie ‘The Roads from Rio’ laten wij routes naar een aantrekkelijke toekomst zien. We kunnen de absolute armoede en honger oplossen, zelfs met het vooruitzicht van 9 miljard mensen. We kunnen, als we alles op alles zetten, binnen het 2 graden doel blijven en het verlies aan biodiversiteit beperken. Maar met het inzetten van de actieve duurzaamheidsstrategie lijkt het net als met die twee Britten bij de nooddeur van een brandend theater maar blijven zeggen ‘No, please, after you’.

Technisch kunnen we het, maar we zullen de huidige institutionele werkwijze flink moeten aanpassen. Dames en heren, natuur is een stelsel van hulpbronnen dat we te lang voor vanzelfsprekend hebben aangenomen. Nu wordt verstandig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en het milieu snel een kwestie van wat de socioloog Bram De Swaan ooit zo mooi ‘welbegrepen eigenbelang’ noemde.

Misschien is het dat duurzaamheid en ‘groen’ lijden onder het misverstand dat het ‘links’ is. Dat is meer dan ooit een misvatting. Als ‘groen’ deze transitie in de weg staat, dan noemen wij wat mij betreft die toekomst voortaan blauw: een blauwe toekomst van een succesvolle samenleving die de natuur gebruikt maar niet misbruikt en met een economie die waarde toevoegt. Dan is Rio de wereldtentoonstelling van deze blauwe toekomst.

Wie zich fixeert op de politieke onderhandeling ziet straks wellicht een mislukte top. Ik niet. Ik denk dat we de duurzame toekomst eerder bereiken via competitie dan via politieke coördinatie. Wie goed om zich heen kijkt, hier en straks ook in Rio, ziet die nieuwe mogelijke werelden. Dan gaat het om ondernemende maatschappelijke organisaties en bedrijven, van kleine tot groot, die zelf hun verantwoordelijkheid nemen.

Nu moeten we de nieuwe ‘coalitions of the willing’ gaan smeden, waarin bedrijven, burgers en overheden samenwerken die wél hun nek durven uit te steken, zelfs in tijden van recessie. En ook over de grenzen van Noord en Zuid heen. Dat zien we in Zuid Korea, Mexico en Rotterdam.

Maar ook nu is er een duidelijke rol voor de overheid. De overheid komt de rol toe duidelijkheid te bieden dat deze maatschappelijke wissel nu echt omgaat. Dan komt pas echt de energie vrij van alle ondernemerszin in burgers en bedrijven. Dan durven financiers te investeren. Bied ze zekerheid. Creëer nieuwe groene boekhoudregels. Schaf subsidies af die innovatie in de weg staan en ons in de 20ste eeuw houden. Het inzetten van de innovatieve kracht in de samenleving is de belangrijkste sleutel tot het bereiken van een duurzame toekomst.

Uiteraard hopen we allemaal nog op een plotseling akkoord, een Gestaltswitch in de politieke psyche. Maar zelfs dan … het zal pas tot ware actie leiden als er echt draagvlak is. In Rio en in Rio aan de Maas kunnen we ervoor zorgen dat dat geen utopie blijft maar een realiteit wordt.

 

Column uitgesproken op ‘Rio aan de Maas’, 30 mei 2012

 


The Roads from Rio – Views from the World of Experts

May 29, 2012 in New video or audio registrations, Reflections & views

At some point last Fall I realized I was booked in a string of international meetings, all in the lead up to the Rio+20 conference of June 20-22. I also realized that all the interesting views that I heard from my fellow experts, were often hardly known to people outside this circuit of experts. So I decided to buy a small HD camera to try and capture something of those thoughts and discussions. What are experts concerned about? Where do they see hope? What analysis of the situation do they come up with?
I started interviewing, quickly realising that this was actually not all that easy. Mis-en-scène, light, the realisation of the prevalence of noise. After the first round I added a good microphone and a stable tripod. I sought the advice of a documentary maker, Wouter Hasebos. I started to tape in between interviews, provide footage to avoid the constant image of talking heads.

Now, eight months later, I happily present a first version of ‘The Roads from Rio – Views from the World of Experts’. It is not finished, as it does not include the Rio conference itself, for instance. But here it is, in the hope that this range of views help can help people to form their ideas about the conference, the analysis of the situation and the ways out. It is an open story, with experts that may contradict each other. Well, that is what science is like. I think we all agree on the urgency of the situation, both in terms of social justice and ecological threats. But scientists all have their particular angle on things that may lead to a different emphasis. And at the same time there is a marked shift in emphasis: it is the issue of governance that is now central. Quite right. After all, the question is not whether we need a shift, the question is how to get into the pathway of sustainability and which trade offs we find acceptable.

The project comprises a 20 minute documentary as well as 20+ interviews with experts. Go to the documentary & interview highlights at the PBL homepage, or, alternatively, via vimeo based website of the documentarymaker here.

PBL produced a major assessment study on Rio with the title ‘Roads from Rio+20’. Go to the report. 

 


Een kwestie van voorrang

October 24, 2011 in Reflections & views

Het stenen tijdperk kwam niet ten einde omdat de stenen op waren. En zo zal het fossiele tijdperk niet aflopen omdat we straks door de kolen en bomen heen zijn. We zijn er te slim voor geworden, de effecten of gezondheid en ecologie zijn te groot. Dat is wat de koplopers in de samenleving nu al zien. Hun business zit in duurzame productie.

Veertig jaar geleden begon het mondiale milieubeleid met de conferentie in Stockholm. In 1972 was het motto ‘Only One Earth’. We moesten de wereldproblemen samen in VN-verband oplossen. Het UN Environmental Programme (UNEP) werd opgericht. Dat discours heeft veel van zijn vitaliteit verloren. We hebben een alternatief nodig voor het denken in termen van ‘grenzen aan de groei’; voor presentaties van wat allemaal fout gaat; voor de oplopende grafiekjes van emissies of scherp dalende trends in biodiversiteit. Niet omdat die grafiekjes een verkeerde voorstelling van zaken geven maar wel omdat ze geen richting geven aan de verandering.

De komende veertig jaar moeten we de droom realiseren van een wereld die welvaart rechtvaardig verdeelt; een wereld die kan leven van de energie die de natuur ons dagelijks geeft. Ophouden met het opdiepen en verbranden van fossielen, wisselen naar die bijzondere kracht van zon, water, wind en biogas.

Maatschappelijke verandering gaat zelden via een Groot Besluit. Het is vaak eerder dat steeds minder mensen geloven in de oude oplossingen en de nieuwe oplossingen zich aandienen. Zo zal het ook nu gaan. Maar je kan het wel vertragen of versnellen. Mijn stelling: spreek een radicaal systeem van voorrang af. Dat werkt als volgt.

De groene economie als nieuwe fase van duurzame ontwikkeling en het bestrijden van armoede zijn de twee centrale thema’s in Rio. Geef voorrang aan al die initiatieven die nu, in 2012, 2013 direct op het einddoel voor 2050 leveren. Reële armoedebestrijding, hernieuwbare energie of zelfs koppelingen tussen beide. Zo haal je de toekomst naar voren en mobiliseer je de energie van de samenleving voor je einddoel, dat van een groene, rechtvaardige samenleving. Je laat zien dat het kan.

Het is tijd om de vindingrijkheid die de iPhone, de apps, of zelfs maar de pitloze druif voortbracht, in te zetten om zonnekracht, die permanente bron van kernfusie, te mobiliseren voor maatschappelijke doelen. Dit motiveert en dat kwartje valt bij steeds meer mensen. Soms door een inspirerende sprekers of een schrijver met een goeie frasering, soms via een mooi filmpje. Kijk eens naar de presentatie van Wakawaka.  Toegegeven, het is wel heel gelikt maar een lamp op zonne-energie, goedkoop en een directe levensverbetering voor velen in de wereld en ontstaan uit een initiatief van bedrijven en mogelijk gemaakt door burgers: is dat niet de spirit die we van Rio+20 willen?

Er blijft genoeg over voor de overheid. We zullen moeten praten over nieuwe instituties voor global governance – het tweede hoofdonderwerp op de agenda in Rio. De herijking van de sectorale aanpak van mondiale vragen. De VN zal zelf minder sectoraal moeten opereren  en problemen meer in samenhang moeten durven bekijken. We moeten ook de regels van de WTO op een consequent streven naar verduurzaming aanpassen.

We hebben andere waarderingssystemen nodig in het verlengde van het ‘Beyond GDP’ pleidooi van Stiglitz en Sen; en we zullen NGOs en het bedrijfsleven een duidelijke rol moeten geven. NGOs als erkende waakhond en bron van nieuwe ideeën, bedrijfsleven welkom als bondgenoot waar het bereid is om zijn bedrijfsmodel te richten naar die realistische utopie van een rechtvaardige en duurzame samenleving voor 2050.

Nieuwe voorrangsregels als wissel naar een duurzame samenleving. Let’s fix it.

(geschreven voor Nationaal Platform Rio+20 en gepubliceerd op http://www.nprio2012.nl/blog)